Ders Planı İncelemesi

 

HEDEFLERİN İNCELENMESİ

  • Açık seçiklik açısından değerlendirdiğimizde yöntem ve tekniği belirler cümlesi çok açık değildir. Ama tasarımda kullanacağı yöntem ve teknikleri deneyerek belirler ifadesi hedefin açık olduğunu göstermektedir.
  • Öğrenme ürününe dönüklük açısından örneğin yapım aşamlarını planlar cümlesi süreç belirtmektedir. Fakat tasarımın yapım aşamalarını planlar cümlesinde ürün ifade edilmektedir.
  • Öğrenci davranışına dönüklük açısından öğrenciler öğretim süresi sonunda çözüme yönelik özgün ürünler tasarlayabilir.
  • Kenetlilik açısından hedefler uygun. Örneğin araştırma yapar cümlesi eksik bir hedef cümlesidir. Taslak tasarım önerisini geliştirmeye yönelik araştırma yapar cümlesi içeriği belirttiği için doğrudur.
  • Ulaşılabilirlik açısından hedefler öğrencilerin gelişim ve öğrenme özelliklerine uygun. Örneğin öğrenci hayatındaki sorunun farkına varmadan, sorunu açıklamaya yönelik araştırma yapın hedefi yanlış olur.
  • Genellik ve sınırlılık açısından ürünün özelliğine uygun ambalaj tasarlar hedefi bu özelliğe uygundur.
  • Bitişiklilik açısından örneğin ilk hedefte sorunların farkına varır. İkinci hedefte belirlediği sorunu açıklamaya yönelik araştırma yapar. Üçünce hedefte de araştırmalardan elde ettiği sonuçları analiz ederek sorunu tanımlar. Eğer bu öğrenme özelliklerini tek bir hedefte toplasaydı o zaman hedef cümlesi birden fazla öğrenme özelliği içereceği için uygun olmazdı.

HEDEFLERİN ÖZELLİKLERİ

  1. Hedef tümcelerin sonunda bilgisi, becerisi, gücü, yeteneği, oluş, ilgililik, farkındalık, hoşgörülük gibi sözcüklerden biri bulunmalıdır.

Örnek: İmla kurallarının farkında oluş. Dört işlem bilgisi. Vücudu tanıyabilme.

  1. Hedefler öğrenci davranışına dönüştürülecek ve öğrenme özelliğini belirtecek nitelikte yazılmalıdır.  Öğretmenin yapacakları hedef olamaz.

Örnek: Madenleri tanımlayabilme. Madenlerin adlarını söyleyebilme.

Bunun yanında “madenleri tanıtma” hedef olamaz. Çünkü cümle öğretmene yöneliktir.

  1. Öğrenme sürecine dönük cümleler hedef olamaz.Hedefler öğrenme ürününü ifade etmelidir. Örnek:“Proje yöntemini kullanır”  yerine “bir araştırma için proje yöntemini kullanabilme” ifadesi doğrudur.
  2. Konu başlıkları hedef olamaz.Çünkü bu tür cümleler davranışa dönüştürülemez.

Örnek: “Okulumuzu tanıyalım.” Hayat bilgisi dersinde bir konu olduğundan hedef olamaz.

  1. Hedefler kapsamlı aynı zamanda sınırlı olmalıdır.Hedefler bir yandan davranış grubunu ifade ederken, bir yandan da tek bir özelliği göstermelidir. Örnek: Dünyadaki belli başlı iklimler bilgisi.
  2. Hedeflerin hangi içerikle ilgili olduğu belirtilmelidir. “Kavramların anlam bilgisi” hedef olamaz. “Türkçe dersindeki kavramların anlam bilgisi.” hedef olur.
  3. Hedefler binişik olmamalı, bitişik olmalı.Bir hedefin bittiği yerde diğer hedef başlamalı. Hedefler iç içe girmemelidir. Örnek: “Okul kurallarını bilip, isteyerek uyma.” İfadesinde birden fazla hedef vardır. Bunun yerine “okul kuralları bilgisi” ve “okul kurallarına uymaya istekli oluş” şeklinde iki hedeften oluşur.
  4. Hedefler hangi alanla ilgili yazılıyorsa o alanın niteliklerine ve basamaklarına uygun olmalıdır.Bilişsel, duyuşsal ve psikomotor alanlarla ilgili hedefler ayrı ayrı yazılmalı.
  5. Hedefler birbirini destekler nitelikte olmalı, birbiri ile çelişmemelidir. Dersin, okulun, öğretim kademesinin, milli eğitimin hedefleri arasında tutarlılık olmalı.

 

İÇERİĞİN DEĞERLENDİRİLMESİ

  1. a) Geçerlik ve Güvenirlik: Öğretilecek muhtevanın hem geçerli hem de güvenilir olması gerekir. Geçerlik; içeriğin hedeflerle bağlantısını kurmaktır. Hedef: kişiye, diğer toplumlarla iletişim kurmasına yardımcı ikinci bir dil öğretmek ise İngilizce, Çince yada Japoncaya göre daha geçerlidir.
  2. b) Bilimsellik: İçeriğin bilimsel açıdan doğru olmasıdır. İçerik yeni bilgileri araştırmaya teşvik etmeli ve yeni fikirlere temel oluşturmalıdır. İçerik bilimsel anlamda da diğer içeriğe geçiş sağlamalıdır.
  3. c) Öğrenci İlgi ve İhtiyaçlarını Karşılama: İçerik öğrencinin ilgi, ihtiyaç ve düzeyine uygun olmalıdır. Öğrenci ilgileri içerik seçiminde özel ölçütler koymaya neden olmalıdır.

Örnek: Seçimlik ve zorunlu ders içeriklerinin öğrencilerin ilgilerine yönelik olması onların etkili bir şekilde öğrenmesini sağlayabilir.

  1. d) Faydalılık: Öğrenciye öğretilen içerik onun mevcut ve gelecekteki problemlerine cevap verebilmeli, pratik yarar sağlamalıdır.
  2. e) Öğrenebilirlik: İçerik; öğrencinin öğrenme düzeyine uygun olmalıdır. Öğrenci içerikle ilgili bilgileri başka kaynaklara gerek duymadan öğrenebilmelidir.
  3. f) Sosyal Gerçeklerle Tutarlılık: Öğrencilere içerik olarak en gerekli bilgiler verilmelidir. Verilen bilgiler öğrencilerin sosyal yaşamına katkıda bulunmalı, sosyal hayatın içinden bilgilerle desteklenmelidir.
  4. g) Kapsama: İçerik, kapsama ilkesine uygun olmalıdır. Yani yeni bilgiler önceki öğrenilenlerle ilişkilendirilerek verilmelidir.
  5. h) Önkoşul: ön öğrenmeler yeni öğretileceklere temel olmalıdır. Bilgiler anlamlı bir bütünlük içinde verilmelidir. Bunun için bilgi haritası-kavramağı-grafik vb. kullanılmalıdır.
  6. I) Tümdengelim: İçerik; tümdengelim ilkesine uygun olmalıdır. Yani içerik; bütünden genelden ayrıntılara doğru inmelidir
  7. i) Aşamalılık: İçerik; aşamalılık ilkesine uygun olmalıdır. Konu ile ilgili ön koşul niteliğindeki davranışlar önceden öğrenilmiş olmalıdır. Sonra öğrenileceklerin önce öğrenilenlere dayandırılmasıdır.
  8. j) Yaşama Yakınlık (Hayata Uygunluk): Öğrenme konuları ve etkinlikler bireylerin ilgi ve ihtiyaçlarını karşılamaya ve hayata dönük içeriğe sahip olmalıdır.
  9. k) Kaynaşıklık: Öğrenme konuları ve etkinlikleri, birbiriyle tutarlı ve ilişkili olarak düzenlenmelidir. Buna kaynaşıklık denir. İkiye ayrılır:

1) Dikey Kaynaşıklık: Öğrenme konularının ön koşul öğrenmelere dayalı olarak basitten zora doğru ardışıklık ve aşamalılık özelliklerine uygun olarak düzenlenmesidir.

Örneğin; Sosyal Bilgiler dersinde, Fen Bilgisi dersinde öğrenme konuları basitten zora doğru ardışıklık özelliğine göre üniteler halinde düzenlenir.

            2) Yatay Kaynaşıklık: Yaşantıların benzerliği ilkesine uygun olarak bir öğrenme konusunun farklı disiplinlerde ve hedef alanlarında verilmesidir. Örneğin; Toplama işlemi matematik dersinin ana konusu olmakla birlikte fen bilgisi, sosyal bilgiler, Türkçe gibi derslerde de kullanılmalıdır. Sözlü ifade becerisi Türkçe dersinin ana konusu olmakla birlikte sosyal bilgiler, fen bilgisi, matematik gibi diğer derslerde de kullanılmalıdır.

            EĞİTİM DURUMLARININ DEĞERLENDİRİLMESİ

  • Hedefe yönelik: Eğitim durumları hedeflerle ilgili olmalıdır. Örneğin; hedef, sağlık problemlerini çözme gücü ise, çözülecek problemler de sağlık konusunda olmalıdır.
  • Öğrenene görelik: Eğitim durumları öğrenci düzeyine uygun olmalıdır. . İstenilen davranış, öğrencinin gücünün üstünde olursa, öğrenci, başarısızlık duygusuna kapılabilir. Öğrencinin gücünün çok altındaki bu davranışı yapmak da, bilinenin tekrarlandığı düşüncesiyle, öğrencinin ilgisini köreltebilir ve hatta öldürebilir. Bundan ötürü, eğitim durumları öğrencinin hazır bulunuştuk düzeyine uygun olmalıdır.
    • Ekonomiklik: Eğitim durumları, hem birden çok hedefe hizmet etmeli, hem de istenmeyen sonuçlar ortaya çıkarmaktan uzak olmalıdır. Matematikte, problem çözme gücü hedefini gerçekleştirmeye yönelik bir eğitim durumu, asıl maksadın yanında ve onunla birlikte, öğrencide matematiğe karşı bir ilgi ve sevgi de uyandırabilir ya da tam tersine matematiğe karşı bir ilgisizlik ve olumsuz bir tutum da geliştirebilir. Bu nedenle, öğretmen, bir yandan düzenlenen eğitim durumlarının birkaç hedefe birden hizmet etmesini sağlamalı öte yandan da bir hedef için düzenlenen bir eğitim durumunun istenmeyen sonuçlar ortaya çıkarabileceği düşüncesiyle uyanık bulunmalıdır.
  • Diğer yaşantılarla kaynaşıklık : Eğitim durumları dikey ve yatay biçimde örgütlenmelidir. Eğitim durumunu oluşturan yaşantılar birbiriyle tutarlı olmalı ve birbirini desteklemelidir.

DEĞERLENDİRMENİN ÖZELLİKLERİ

  • Güvenirlik
  • Geçerlilik
  • Kullanışlık

Değerlendirme bir yargılamadır. Yargılama iki değerin karşılaştırılmasıdır. Ölçme sonuçları ve bir kıstasın (ölçütün) karşılaştırılmasıdır. Değerlendirme ölçme işleminden sonra gelen bir süreçtir ve ölçme sonucunun bir ölçüt ile karşılaştırılıp yorumlanması,  karara ve sonuca varılması işlemidir.

DEĞERLENDİRME ÇEŞİTLERİ

A.Yapılış Amacına Göre (Diagnostik) Değerlendirme
     I.Tanıma ve Yerleştirmeye Yönelik Değerlendirme
2.Biçimlendirmeye Yönelik Değerlendirme
3. Düzey Belirlemeye Yönelik Değerlendirme
 B.Norma (Ölçüte) Göre Değerlendirme
     1.Mutlak  Değerlendirme
2.Bağıl Değerlendirme
3. Portfolyo (Kişisel Gelişim Dosyası) Değerlendirmesi
A.    Yapılış Amacına Göre Değerlendirme (Diagnostik)
1. Tanıma ve Yerleştirmeye Yönelik Değerlendirme
     Kişilerin bir derse, kursa başlamadan önce sahip oldukları bilgi seviyelerini hazır bulunuşluk  düzeylerini  belirlemek amacıyla yapılan değerlendirmedir.
Yerleştirmeye yönelik değeriendirme, öğrencilerin eğitimsel açıdan gruplanmasıdır.
     2. Biçimlendirmeye – Yetiştirmeye Yönelik Değerlendirme
     Bu değerlendirmenin ana işlevi; öğretim sürüp giderken her bir ünitedeki öğrenme eksikliklerini ve güçlüklerini belirlemek, bu eksikliklerin ve yetersizliklerin giderilmesi için ve ünitenin daha iyi öğrenilmesi için her öğrenciye ayrı ayrı önerilerde bulunmaktır. Biçimlendirme ve yetiştirmeye yönelik değerlendirme amacıyla kullanılan testlere formatif testler, ünite testleri ya da izleme testleri denir. Bu testler yalnızca belli bir öğrenme ünitesi için düzenlenir ve ilgili ünitenin bitiminde uygulanır

  1. Düzey (Seviye) Belirlemeye Yönelik Değerlendirme (Summatif)
    Genellikle öğretim devresi sonunda, ara sıra öğretim devresi içinde programın öngördüğü hedeflere ulaşılıp ulaşılamadığına bakılarak, öğrenci öğretmen ve programa ilişkin yargılarda bulunulur.
     B. Norma (Ölçüte) Göre Değerlendirme
           1. Mutlak Değerlendirme: Daha önceden belirlenmiş mutlak ölçütlerle yapılan değerlendirmelerdir. Birey sadece kendi performansıyla değerlendirilir
    2.   Bağıl Değerlendirme: Bağıl ölçütlerle yapılan değerlendirmedir. Grup ortalaması gibi bagıl ölçütler kullanılarak yapılan değerlendirmedir. Bireyin değerlendirilmesinde grup performansı sınıf başarısı (ortalamaları) da dikkate alınıyorsa bağıl değerlendirme yapılmış olur. Ortalamanın üstünde
    not alanlar sınıfı geçer, koşu testinde ilk 10’a giren okul takımına girer.
    Örneğin: Çan eğrisi, grup ortalaması (aritmetik ortalama) denilen analiz, bağıl değerlendirmeye girer.
           3.   Portfolyo Değerlendirme: Öğrenime başladığı ilk günden itibaren, öğrencinin yaptığı ödevlerin projelerin, yazdığı şiir, roman ve öykülerin kazandığı ödül ve yarışmaların, derslerdeki başarı ve başarısızlıklarının, gezi incelemelerinin, aldığı notların, yaptığı oyunların sanatsal etkinliklerin kısaca tüm başarı ve başarısızlıklarının öğrenciye ait özel bir dosyaya kayıt edilmesiyle yapılan değerlendirmedir.

 

 

Bir Cevap Yazın

E-posta hesabınız yayımlanmayacak. Gerekli alanlar * ile işaretlenmişlerdir